Το Μιλάνο είναι από τις πόλεις που λειτουργούν πολύ καλά για ένα τετραήμερο. Μπορείς να δεις πολλά χωρίς να αισθάνεσαι ότι πρέπει να οργανώσεις κάθε ώρα της ημέρας, γιατί αρκετά από όσα αξίζουν βρίσκονται γύρω από έναν πολύ περπατήσιμο πυρήνα: Duomo, Galleria, La Scala, μουσεία, δρόμοι και γειτονιές που σε κρατούν έξω μέχρι αργά.

Αυτό το ταξίδι το έκανα τον Σεπτέμβριο του 2017 και, κοιτάζοντας σήμερα τις φωτογραφίες, καταλαβαίνω ότι αυτό που μου έμεινε περισσότερο δεν ήταν ένα συγκεκριμένο αξιοθέατο. Ήταν ο συνδυασμός: αρχιτεκτονική, τέχνη, όπερα και μπαλέτο, βόλτες στους δρόμους και εκείνη η αίσθηση μιας πόλης που είναι κομψή χωρίς να χρειάζεται να το αποδεικνύει συνέχεια.

Duomo — το σημείο όπου όλα ξεκινούν

Το Duomo και η πλατεία του είναι αναπόφευκτα το κέντρο της πρώτης γνωριμίας με το Μιλάνο. Δεν είναι μόνο ο καθεδρικός· είναι όλη η σκηνή γύρω του, με τον κόσμο να περνά, να συναντιέται, να κάθεται, να φωτογραφίζει και να συνεχίζει προς διαφορετικές κατευθύνσεις της πόλης.

Galleria Vittorio Emanuele II — όχι απλώς πέρασμα

Από την Piazza del Duomo περνάς σχεδόν φυσικά στη Galleria Vittorio Emanuele II. Η γυάλινη οροφή, το μέταλλο, τα ψηφιδωτά και οι βιτρίνες της την κάνουν να μοιάζει περισσότερο με εσωτερική πλατεία παρά με εμπορική στοά. Και στην άλλη πλευρά της διαδρομής βρίσκεται η Piazza della Scala: τέχνη, αρχιτεκτονική και καθημερινή ζωή σε λίγα μόνο βήματα.

Navigli — μια άλλη πλευρά της πόλης

Το Naviglio Grande αλλάζει τελείως την ατμόσφαιρα. Το νερό, οι χαμηλότερες προσόψεις, τα café και οι βραδινές βόλτες δίνουν στο Μιλάνο μια πλευρά πιο χαλαρή από το μνημειακό κέντρο. Το σύστημα των Navigli είναι πολύ παλιότερο από τον Leonardo da Vinci· εκείνος όμως μελέτησε και βελτίωσε την υδραυλική του, γι’ αυτό και το όνομά του έμεινε τόσο στενά συνδεδεμένο με τα κανάλια της πόλης.

Η πόλη στους δρόμους της

Ένα μεγάλο κομμάτι του ταξιδιού ήταν απλώς οι βόλτες. Το Μιλάνο έχει τη φήμη της πόλης της μόδας και του design, αλλά αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι πώς όλα αυτά περνούν στην καθημερινή εικόνα: στις εισόδους των κτιρίων, στις στοές, στις προσόψεις, στις μικρές λεπτομέρειες που βλέπεις μόνο όταν δεν κινείσαι συνεχώς από «αξιοθέατο» σε «αξιοθέατο».

La Scala — όταν το ταξίδι έχει και παράσταση

Για μένα η La Scala δεν ήταν απλώς ένα ιστορικό κτίριο για να το δω απ’ έξω. Στο ταξίδι αυτό είδα τον Placido Domingo στον Tamerlano και το μπαλέτο Onegin. Είναι άλλο πράγμα να μπαίνεις σε έναν χώρο με τόσο μεγάλο βάρος στην ιστορία της όπερας και άλλο να τον ζεις την ώρα που λειτουργεί για τον λόγο που δημιουργήθηκε.

Ο μεγάλος Placido Domingo στον Tamerlano.

Το μπαλέτο Onegin.

Μουσεία και σύγχρονη τέχνη

Το Μιλάνο δεν τελειώνει στη μόδα ούτε στην ιστορική του αρχιτεκτονική. Τα μουσεία και οι χώροι σύγχρονης τέχνης ήταν σημαντικό κομμάτι αυτού του τετραημέρου — και είναι ένας από τους λόγους που θα επέστρεφα στην πόλη χωρίς δεύτερη σκέψη.

Fondazione Prada — και ένα μικρό κομμάτι ιστορίας του 2017

Η Fondazione Prada ήταν από τις στάσεις που ήθελα οπωσδήποτε να κάνω. Το συγκρότημα του OMA, σε μια παλιά βιομηχανική εγκατάσταση, είναι από μόνο του κομμάτι της εμπειρίας: παλιά κτίρια και νέες κατασκευές λειτουργούν μαζί χωρίς το ένα να προσπαθεί να κρυφτεί πίσω από το άλλο.

Οι φωτογραφίες μου έχουν σήμερα και μια μικρή αρχειακή αξία: είναι από τον Σεπτέμβριο του 2017, λίγους μήνες πριν ανοίξει η νέα Torre της Fondazione Prada το 2018. Άρα αυτό που βλέπετε εδώ είναι ο χώρος σε μια προηγούμενη φάση της εξέλιξής του.

Γιατί θα ξαναπήγαινα

Γιατί το Μιλάνο δεν απαιτεί να το «κατακτήσεις». Μπορείς να πας για μια έκθεση, για μια παράσταση, για αρχιτεκτονική, για ένα long weekend ή απλώς για να περπατήσεις. Και κάθε φορά να έχεις έναν διαφορετικό λόγο να επιστρέψεις.

Οι φωτογραφίες και οι παραστάσεις σε αυτό το άρθρο είναι από το ταξίδι μου τον Σεπτέμβριο του 2017. Εκθέσεις, προγράμματα και πρακτικές πληροφορίες αλλάζουν, γι’ αυτό για μια σημερινή επίσκεψη χρειάζεται πάντα έλεγχος των επίσημων σελίδων των χώρων.