Πριν λίγες ημέρες βρέθηκα για ένα βράδυ στη Λαμία.

Δεν πήγα για να μελετήσω την πόλη. Δεν είχα πρόγραμμα ούτε λίστα με αξιοθέατα. Βγήκα απλώς να περπατήσω, να φάω κάτι και να παρατηρήσω.

Οικογένειες με παιδιά απολάμβαναν τις δύο κεντρικές πλατείες. Άνθρωποι περπατούσαν χωρίς βιασύνη. Καταστήματα, εστίαση και καθημερινές υπηρεσίες βρίσκονταν σε μικρές αποστάσεις. Αστική συγκοινωνία και ταξί συνέδεαν το κέντρο με την υπόλοιπη πόλη.

Η κίνηση ήταν ήρεμη.

Και αυτό που περισσότερο μου έκανε εντύπωση ήταν κάτι πολύ απλό:

η ανθρώπινη κλίμακα της πόλης.

Κάπου εκεί αναλογίστηκα την έννοια της 15-minute city.

Τι είναι όμως πραγματικά μια πόλη των 15 λεπτών;

Η βασική ιδέα είναι ότι οι σημαντικότερες ανάγκες της καθημερινής ζωής — εργασία, εκπαίδευση, υγεία, αγορές, αναψυχή, πράσινο, πολιτισμός — μπορούν να βρίσκονται σε κοντινή απόσταση από το σπίτι, με προτεραιότητα στο περπάτημα, το ποδήλατο και τη δημόσια συγκοινωνία.

Το μοντέλο συζητείται κυρίως σε σχέση με μεγάλες μητροπόλεις.

Παρίσι. Μιλάνο. Βαρκελώνη.

Αναρωτήθηκα όμως:

Μήπως στην Ελλάδα πρέπει να εξετάσουμε και την αντίστροφη κατεύθυνση;

Όχι μόνο πώς μια μεγάλη πόλη, οι γειτονιές της μπορούννα μετατραπούν σε πόλη των 15 λεπτών.

Αλλά ποιες μικρές και μεσαίες ελληνικές πόλεις βρίσκονται ήδη κοντά σε αυτό το μοντέλο χωρίς να το αποκαλούν έτσι.

Η Λαμία, για παράδειγμα, έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: έναν σχετικά συμπαγή αστικό ιστό και μικρές αποστάσεις.

Αυτό βέβαια δεν αρκεί για να τη χαρακτηρίσουμε «15-minute city».

Για να το γνωρίζουμε, πρέπει να το μετρήσουμε.

Πόσοι κάτοικοι έχουν σε απόσταση 15 λεπτών σχολείο, γιατρό, φαρμακείο, αγορά, πάρκο, αθλητικές εγκαταστάσεις ή πολιτισμό;

Πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να ζήσει την καθημερινότητά του χωρίς να εξαρτάται από το αυτοκίνητο;

Είναι οι ίδιες δυνατότητες διαθέσιμες σε όλες τις γειτονιές;

Μπορεί ένας ηλικιωμένος, ένας γονιός με καρότσι ή ένας άνθρωπος με αναπηρία να κινηθεί εξίσου εύκολα;

Και εδώ, κατά τη γνώμη μου, αρχίζει η πραγματικά ενδιαφέρουσα συζήτηση.

Αντί να ξεκινήσουμε από το «τι πρέπει να χτίσουμε», μπορούμε να ξεκινήσουμε από το «τι έχουμε ήδη».

Να χαρτογραφήσουμε.

Να μετρήσουμε.

Να εντοπίσουμε τα κενά.

Και στη συνέχεια να επενδύσουμε εκεί όπου μια μικρή παρέμβαση μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την καθημερινότητα μιας ολόκληρης γειτονιάς.

Υπάρχει μάλιστα σήμερα και η ευρωπαϊκή διάσταση. Η βιώσιμη αστική μετάβαση, η προσβασιμότητα και το μοντέλο της 15-minute city αποτελούν αντικείμενο ευρωπαϊκών προγραμμάτων και χρηματοδοτικών εργαλείων.

Άρα η συζήτηση δεν χρειάζεται να μείνει θεωρητική.

Θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε έναν «Χάρτη των 15 λεπτών» για τις ελληνικές πόλεις;

Ένα κοινό σύνολο δεικτών που θα μας επέτρεπε να εξετάσουμε πόσο κοντά βρίσκεται κάθε πόλη στο μοντέλο.

Όχι για να δημιουργήσουμε ακόμη μία κατάταξη.

Αλλά για να ανακαλύψουμε τι ήδη λειτουργεί καλά, τι λείπει και πού αξίζει να επενδύσουμε.

Η Λαμία θα μπορούσε να είναι ένα πρώτο case study.

Μετά η Βέροια. Η Ξάνθη. Η Κομοτηνή. Η Κοζάνη. Η Έδεσσα. Η Ορεστιάδα. Το Διδυμότειχο. Το Σουφλί.

Θα είχε ενδιαφέρον να συμπεριλάβουμε και τη δική σας πόλη;

Κάθε πόλη με διαφορετική γεωγραφία, οικονομία και ταυτότητα.

Και ίσως μέσα από αυτή τη σύγκριση ανακαλύψουμε κάτι που μέχρι σήμερα δεν έχουμε προσέξει:

ότι ένα μέρος του μέλλοντος των βιώσιμων πόλεων στην Ελλάδα υπάρχει ήδη.

Απλώς δεν το έχουμε ακόμη χαρτογραφήσει.