Μια πόλη που εξακολουθεί να σχεδιάζει τους κεντρικούς δρόμους της πρωτίστως για τα αυτοκίνητα, ενώ οι πεζοί αναζητούν πού και πώς θα περάσουν με ασφάλεια.

Στη Θεσσαλονίκη μπορεί να βλέπεις τον προορισμό σου ακριβώς απέναντι και να μην μπορείς να φτάσεις εκεί με ασφάλεια.
Δεν μιλάω για μεγάλη απόσταση. Μιλάω για το απέναντι πεζοδρόμιο.
Περπατώντας στους κεντρικούς δρόμους της πόλης, συναντώ διαρκώς την ίδια παράδοξη κατάσταση. Μεγάλες οδικές αρτηρίες, συνεχής ροή αυτοκινήτων και ελάχιστες, σε σχέση με τις ανάγκες των πεζών, δυνατότητες ασφαλούς διάσχισης.
Ο πεζός πρέπει να αναζητήσει το επόμενο φανάρι, να κάνει παράκαμψη, να περιμένει. Και συχνά, όταν επιτέλους του επιτραπεί να περάσει, να βιαστεί.
Αναρωτιέμαι ποια ακριβώς αντίληψη για την πόλη κρύβεται πίσω από αυτόν τον σχεδιασμό.
Γιατί η Εγνατία, η Τσιμισκή, η Βασιλίσσης Όλγας, η Λαγκαδά, η Βούλγαρη δεν είναι αυτοκινητόδρομοι. Είναι δρόμοι μέσα σε μια πυκνοκατοικημένη πόλη. Με κατοικίες, επιχειρήσεις, σχολεία, υπηρεσίες, στάσεις λεωφορείων. Με ανθρώπους που έχουν κάθε λόγο να μετακινούνται από τη μία πλευρά στην άλλη.
Κι όμως, ο σχεδιασμός τους συχνά δίνει την εντύπωση ότι η απρόσκοπτη κίνηση των οχημάτων αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα και ότι ο πεζός είναι μια ενόχληση που πρέπει να περιοριστεί σε συγκεκριμένα, όσο το δυνατόν λιγότερα σημεία.
Οι παρασύρσεις δεν είναι απλώς μια κακή στατιστική
Το πρόβλημα έχει και αριθμούς.
Σύμφωνα με στοιχεία της Τροχαίας που δημοσίευσε η Καθημερινή, το πρώτο πεντάμηνο του 2024 καταγράφηκαν στη Θεσσαλονίκη 145 παρασύρσεις πεζών, έναντι 87 το αντίστοιχο διάστημα του 2023. Αύξηση περίπου 67%.
Από τον Ιούνιο έως τον Νοέμβριο του 2024, σύμφωνα με ρεπορτάζ της ΕΡΤ3 που επικαλείται στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ., καταγράφηκαν άλλες 157 περιπτώσεις στον νομό, με τέσσερις νεκρούς και δεκάδες τραυματίες.
Δεν γνωρίζω πόσες από αυτές τις παρασύρσεις θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με διαφορετικό σχεδιασμό των δρόμων. Δεν θα επιχειρήσω να αποδώσω αιτίες χωρίς τα σχετικά στοιχεία.
Γνωρίζω όμως ότι μια πόλη με τέτοιο ιστορικό οφείλει να αντιμετωπίζει την προστασία των πεζών ως βασική προτεραιότητα. Όχι ως δευτερεύουσα κυκλοφοριακή διευθέτηση.
Και εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, το ουσιαστικό πρόβλημα.
Συζητάμε διαρκώς για την απροσεξία των πεζών, για όσους περνούν εκτός διάβασης, για τους οδηγούς που δεν σταματούν.
Ασφαλώς η συμπεριφορά όλων έχει σημασία.
Αλλά πόσο συχνά εξετάζουμε αν ο ίδιος ο δρόμος έχει σχεδιαστεί ώστε να επιτρέπει στον άνθρωπο να μετακινηθεί με ασφάλεια;

Μια απάντηση του Δήμου που λέει πολλά
Τον Απρίλιο του 2026, δημότης ζήτησε μέσω της πλατφόρμας «Βελτιώνω την Πόλη μου» να δημιουργηθούν διαβάσεις στη Βούλγαρη, στο τμήμα από την Κωνσταντίνου Καραμανλή έως την Παπαδάκη, επειδή, όπως ανέφερε, δεν υπάρχουν.
Η απάντηση που καταχωρίστηκε στις 14 Μαΐου ήταν:
«Διαβάσεις γίνονται μόνο στα σημεία που υπάρχουν σηματοδότες.»
Και το αίτημα έκλεισε.
Αυτή η απάντηση, για μένα, συμπυκνώνει μια ολόκληρη αντίληψη.
Εφόσον δεν υπάρχει φανάρι, δεν δημιουργείται διάβαση.
Το ερώτημα όμως θα έπρεπε να είναι διαφορετικό:
Μήπως εκεί όπου δεν υπάρχει διάβαση χρειάζεται να δημιουργηθεί και η κατάλληλη υποδομή για να λειτουργήσει με ασφάλεια;
Προφανώς δεν προτείνω να ζωγραφίσουμε μερικές λευκές γραμμές στη μέση μιας πολυσύχναστης λεωφόρου και να θεωρήσουμε ότι λύσαμε το πρόβλημα.
Μιλάω για ολοκληρωμένο σχεδιασμό. Για νέες ασφαλείς διαβάσεις όπου πραγματικά χρειάζονται, για κατάλληλη σηματοδότηση, περιορισμό ταχυτήτων, επαρκή χρόνο διέλευσης και προσβασιμότητα για όλους.
Όπου απαιτείται συνεργασία Δήμου και Περιφέρειας, να υπάρχει. Η κατανομή των αρμοδιοτήτων δεν μπορεί να είναι η τελική απάντηση στον πολίτη.
Έξυπνες διαβάσεις. Αλλά πόσες διαβάσεις;
Τον Ιανουάριο του 2026 ο Δήμος ανακοίνωσε την αναβάθμιση 32 υφιστάμενων σηματοδοτούμενων διαβάσεων σε «έξυπνες».
Είναι μια θετική παρέμβαση.
Αλλά ας προσέξουμε τη διαφορά.
Η τεχνολογική αναβάθμιση μιας υπάρχουσας διάβασης δεν απαντά στο ερώτημα αν υπάρχουν αρκετές διαβάσεις στα σωστά σημεία.
Μπορεί μια διάβαση να διαθέτει αισθητήρες και φωτεινές ενδείξεις και, λίγα οικοδομικά τετράγωνα πιο πέρα, ένας ηλικιωμένος να δυσκολεύεται να φτάσει στην απέναντι πλευρά του δρόμου.
Μπορούμε λοιπόν να μιλήσουμε σοβαρά για «έξυπνη πόλη» χωρίς προηγουμένως να έχουμε εξασφαλίσει τα αυτονόητα;
Ας μετρήσουμε την πόλη με τα πόδια
Θα ήθελα να δω μια διαφορετική προσέγγιση από τον Δήμο Θεσσαλονίκης.
Να χαρτογραφήσει τις υπάρχουσες διαβάσεις στις βασικές αρτηρίες. Να μετρήσει τις αποστάσεις μεταξύ τους. Να καταγράψει πού πραγματικά χρειάζεται να διασχίζουν τον δρόμο οι κάτοικοι και πού έχουν σημειωθεί παρασύρσεις.
Να εξετάσει τους χρόνους των φωτεινών σηματοδοτών από τη θέση ενός ηλικιωμένου και όχι ενός ανθρώπου που μπορεί να τρέξει.
Να εντοπίσει τις διαδρομές από στάσεις λεωφορείων και μετρό προς κατοικίες, σχολεία, νοσοκομεία και καταστήματα.
Και να δημοσιοποιήσει ένα συγκεκριμένο σχέδιο παρεμβάσεων, με προτεραιότητες και χρονοδιάγραμμα.
Όχι μια ακόμη γενική εξαγγελία για τη βιώσιμη κινητικότητα.
Ένα σχέδιο που θα απαντά σε κάτι απολύτως πρακτικό:
Πού μπορεί σήμερα ένας πολίτης να περάσει με ασφάλεια απέναντι και πού δεν μπορεί;
Γιατί υπάρχει και μια άλλη διάσταση που συχνά ξεχνάμε.
Ο άνθρωπος που περπατά δεν είναι κάποιος που απλώς δεν χρησιμοποιεί αυτοκίνητο. Είναι ισότιμος χρήστης του δημόσιου χώρου.
Και η ασφάλειά του δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν θα εντοπίσει εγκαίρως ένα κενό στην κυκλοφορία ή από το πόσο γρήγορα μπορεί να διασχίσει το οδόστρωμα.
Η Θεσσαλονίκη συζητά εδώ και χρόνια για την κυκλοφοριακή συμφόρηση, τις θέσεις στάθμευσης, τις νέες υποδομές, τις τεχνολογίες διαχείρισης της κίνησης.
Ίσως είναι καιρός να αλλάξει η αφετηρία της συζήτησης.
Αντί να ρωτάμε συνεχώς πώς θα περνούν περισσότερα αυτοκίνητα από έναν δρόμο, ας ρωτήσουμε πρώτα πώς θα περνούν με ασφάλεια οι άνθρωποι απέναντι.
Γιατί μια πόλη δεν γίνεται σύγχρονη μόνο όταν διευκολύνει την κυκλοφορία.
Γίνεται σύγχρονη όταν κανείς δεν χρειάζεται να ρισκάρει τη ζωή του για να διασχίσει έναν δρόμο.
Πηγές και στοιχεία
• Καθημερινή, 13/09/2024: Στοιχεία για τις παρασύρσεις πεζών το πρώτο πεντάμηνο του 2024.
• ΕΡΤ3, 19/12/2024: Στοιχεία ΕΛ.ΑΣ. για Ιούνιο–Νοέμβριο 2024.
• Δήμος Θεσσαλονίκης, αίτημα #242291: Διαβάσεις στη Βούλγαρη, απάντηση 14/05/2026.
• Δήμος Θεσσαλονίκης, 22/01/2026: Αναβάθμιση 32 διαβάσεων σε «έξυπνες».
Οι φωτογραφίες είναι αρχειακές/ενδεικτικές και δεν τεκμηριώνουν τη σημερινή κατάσταση σε συγκεκριμένο σημείο του οδικού δικτύου.